Zanim Twoje dziecko wypowie pierwsze „mama” lub „tata”, zdąży przekazać Ci tysiące komunikatów. Jako rodzic, codziennie bierzesz udział w dialogu, w którym słowa są zbędne. Komunikacja niewerbalna u małych dzieci to ich najbardziej pierwotny i szczery sposób na pokazanie świata swoich uczuć. Dowiedz się, jak zostać ekspertem od odczytywania sygnałów, które wysyła Ci Twój maluch i jak wykorzystać tę wiedzę we wspólnej zabawie oraz nauce.
Ciało silniejsze niż płacz
W procesie komunikacji jedynie część informacji płynie ze słów. U małych dzieci to mowa ciała (aż 55%) oraz ton wydawanych dźwięków stanowią fundament porozumienia. Jak zauważają eksperci, umiejętność odczytywania emocji jest wrodzona – Twoje dziecko od pierwszych chwil życia „skanuje” Twoją twarz i reaguje na nią, ale robi też coś więcej: samo wysyła Ci precyzyjne znaki.
Co mówi Ci twarz i ciało Twojego malucha?
Analizując zachowanie dziecka, warto zwrócić uwagę na konkretne sygnały, które mogą być kluczem do jego komfortu.
Kontakt wzrokowy
Oczy dziecka to prawdziwy barometr emocji, gdy jest zainteresowane - szeroko otwiera oczy. Ma powiększone źrenice. Poza uwagą jaką nam poświęca, czuje się bezpiecznie i jest zafascynowane tym, co widzi. Jeśli maluch uporczywie unika Twojego wzroku i patrzy „gdziekolwiek indziej”, może to być znak, że potrzebuje spokoju. To naturalny mechanizm obronny przed nadmiarem bodźców.
Mikroekspresje, czyli 6 podstawowych emocji:
Dzieci rodzą się z gotowym „pakietem” mimiki. Nawet jeśli Twoje dziecko jeszcze nie mówi, jego twarz potrafi wyrazić:
- Złość - Zaciśnięte usta i ściągnięte brwi.
- Strach - Szeroko otwarte oczy i lekko uchylona buzia.
- Wstręt - Zmarszczony nosek (często przy próbowaniu nowych smaków).
- Radość - Uniesione kąciki ust i co najważniejsze pracujące mięśnie wokół oczu. Prawdziwy uśmiech angażuje całą twarz a układ nerwowy otwiera się na zapamiętywanie obrazów i dźwięków.
Dotyk – język miłości i bezpieczeństwa
Dotyk pełni u dziecka funkcję wspierającą i pocieszającą. Kiedy głaszczesz dziecko po głowie lub bierzesz je na ręce, przekazujesz mu sygnał: „Jesteś bezpieczny, kocham Cię”. Zwróć uwagę, jak dziecko reaguje na Twój dotyk - czy rozluźnia mięśnie (aprobata), czy napina się (stres).
Jak rozmawiać z dzieckiem?
Twoje zachowanie niewerbalne ma ogromny wpływ na rozwój emocjonalny dziecka. Maluchy uczą się mowy ciała poprzez naśladowanie Ciebie.
Zadbaj o spójność. Jeśli czytasz dziecku lub pokazujesz mu karty do czytania globalnego, rób to z autentycznym entuzjazmem. Maluch wyczuje napięcie lub nudę. Pamiętaj, że dla dziecka to, co mówisz z radoscią budzi pozytywne skojarzenia a to ułatwia tworzenie trwałych śladów pamięciowych.
Zejdź do poziomu jego wzroku. Aby wzmocnić poczucie bezpieczeństwa i wagę swojego przekazu, kucnij przy dziecku. Nawiązanie kontaktu wzrokowego z tej samej wysokości zmniejsza presję i buduje partnerstwo.
Uśmiech ma znaczenie. Pamiętaj o „uśmiechu prawdziwym” (angażującym oczy). Dzieci świetnie odróżniają go od uśmiechu „mechanicznego” (same usta), który może je dezorientować.
Twoje dziecko nie potrzebuje słów, by powiedzieć Ci, że jest głodne, zmęczone, radosne czy przestraszone. Obserwując jego mikroekspresje, dbając o kontakt wzrokowy i szanując jego przestrzeń, budujesz najsilniejszą możliwą więź. Pamiętaj, że dobry rodzic to taki, który patrzy sercem, ale analizuje oczami bo już od najmłodszych lat obserwując - kształtuje jutro dziecka.